جستجو:
در:

چند روايت از يک انسان که با موج هاي ارس به دريا پيوست

گالري دنا

06 شهريور 1394
تا 23 شهريور 1394
16 تا 20 (افتتاحیه)
16 تا 20 (غیرافتتاحیه)

گرد‌آوری توسط:

آرش تنهايي

هنرمندان


چند روايت از يک انسان که با امواج ارس به دريا پيوست؛
 تا حالا به کتابخانه‌ي مدرسه يک روستا و يا يکي از مدارس حاشيه تهران سر زده‌ايد؟
"صمد بهرنگي" سالها پيش وقتي آموزگار مدارس روستاهاي آذربايجان بود وضعيت مدارس روستايي و کتابخانه‌هايش را ديد  به‌جاي مهاجرت يا در کنج کافه‌اي نشستن و بحران‌هاي بشريت را حل کردن، با خود فکر کرد چه بايد کرد؟ و اين شد شروعِ گردآوري قصه‌هاي عاميانه و ترجمه و نوشتن براي کودکان. پيش از هر کس قصه‌هايش را براي شاگردانش مي‌خواند و از زندگي و رنج‌هاي آن‌ها الهام مي‌گرفت". ياشار به پسر شهري مي‌گويد؛ ميدوني اين چيه؟ پسر ميگويد: اين راه مکه است. ياشار ميگويد: نه اين کهکشان راه شيريه، چطور تو اينو نميدوني؟ مگه معلم شما اينا رو بهتون نگفته؟ پسر ميگويد: معلم ما از اين حرفها نمي‌زند، فقط درس ميدهد و ميرود ."
 
يک.صمد بهرنگي، 2 تيرماه 1318 در تبريز به دنيا آمد. بعد از اتمام تحصيات ابتدايي به دانش‌سراي مقدماتي رفت و پس از آن در مدارس شهرها و روستاهاي آذربايجان به تدريس پرداخت. هم‌زمان در رشته‌ي ادبيات انگليسي از دانشگاه تبريز فارغ‌التحصيل شد. در اواخر دهه 30 شروع به نوشتن داستان کوتاه و ترجمه کرد. اولين داستانش، " تلخون" را سال 42 در کتاب هفته منتشر کرد. همان سال همراه بهروز دهقان جلد نخست کتاب " افسانه‌هاي آذربايجان" را چاپ کرد. مجله‌ي فردوسي در سال " 45الدوز و کلاغها" را معرفي و نقد کرد و از اين طريق بهرنگي در ميان خوانندگان داستان فارسي مورد توجه قرار گرفت. مردادماه 47 انتشارات کانون پرورش فکري کودکان و نوجوانان "ماهي سياه کوچولو" را چاپ کرد. کتابي که بسياري آن را اثري ضد حاکميت تعبير کردند.
شهريور 47 در يکي از سفرهايش براي جمع‌آوري داستانهاي محلي، در منطقه‌ي "خدا آفرين" نزديک مرز شوروي، در رود ارس غرق شد. مرگ صمد بهرنگي در منطقه‌اي دورافتاده در کنار پيشينه‌ي نقدهاي اجتماعي او و بازخواست‌ها و احضارهايش طي آن سال‌ها، اين گمان را ايجاد کرد که مرگ وي اتفاقي نبوده است.
 
دو.نوشته‌هاي مهيج او ضد پدرسالاري و سرمايه‌داري و نقدهاي پرشور وي به نظام آموزشي، در تاريخ اجتماعي و روشنفکرانه ايرانيان جايگاه ويژه‌اي براي بهرنگي به همراه آورد. در طول دهه‌ي پنجاه بهرنگي را براي گروه‌هاي ضد‌پهلوي به قهرمان شهيد تبديل کرد و در انقلاب 57 به‌عنوان يک الگو از معلم نمونه معرفي شد.
 

سه. پس از گذشت پنج دهه از مرگش، صمد هنوز زنده و محل بحث است. در اين سال‌ها بسياري از چهرههاي ادبي و روشنفکري تصوير متفاوتي از صمد نمايش داده‌اند، اما هيچ‌يک از اين‌ها به تنهايي تصوير نسل ما ازصمد نيست. صمد براي من آموزگاري دل‌سوز و متعهد و نويسنده‌اي پيشگام در  تاريخ ادبيات کودکان ايران است. صمد بهرنگي به گمان من بيش از آنکه قرباني ارس، يا دسيسه‌ي ديگري باشد، قرباني اجتماع است. قرباني ناآگاهي مردمي است که آثارش را نخواندند و تکفيرش کردند و يا از او قهرمان شهيد ساختند. او بيش از اين قرباني کساني بود که يک نويسنده و آموزگار بزرگ را به نفع منافع احزاب کوچک خود مصادره کردند. اين‌که آثارش عليرغم کم توجهي‌ها در ايران، دوباره مورد توجه محافل ادبي و هنري جهان قرارگرفت و گاردين "ماهي سياه کوچولو" را جزو ده کتاب مهم ادبيات کودکان معرفي کرد، تاکيدي است بر اينکه صمد نه تنها براي آذربايجان، نه تنها ايران، بلکه متعلق به بشريت است. "ماهي سياه کوچولو"ي او اکنون در برکه‌ها و رودها و درياهاي جهان شنا کرده است.

 چهار.اين رويداد چون رويدادهاي گذشته‌ام، دربرگيرنده‌ي چندين اثر و سند )عکس، جلد کتاب و پوستر( و روايت‌هاي گوناگونيست که هنرمندان از "يک انسان که با امواج ارس به دريا پيوست" ساخته‌اند. براي من به عنوان گردآورنده، زنده نگاه داشتن نام و ياد صمد و تشويق نسل امروز به خواندن و انديشيدن درباره‌ي او از هر چيز ديگري مهم‌تر است.

 

آرش تنهايي، شهريور­­­­94

 

 

صمد شايد معلم همه ما نباشد ولي در روزمرگي آموزشي ما ايراني‌ها تأثير شگرفي گذاشته است، آرزوي کودکي‌هاي ما توانايي و تلاش ماهي سياه کوچکي است که او براي ما به تصوير کشيد و انديشه و آينده‌نگري ما رسيدن به دريايي (افقي) است که راهش را او برايمان نمايان کرد.

نوشته‌هاي او شکاف طبقاتي جامعه را هدف گرفته بود و تلاش مي‌کرد با نمايان کردن آن و همچنين از بين بردن بي‌سوادي در قشر فرودست، اين شکاف را به کم‌ترين حالت ممکن نزديک کند.

نمايشگاه "چند روايت از يک انسان که با امواج ارس به دريا پيوست" تلاش مي‌کند وجوهات شخصيتي و آثار صمد بهرنگي را به نمايش بگذارد. از شما دوستان دعوت مي‌کنم آثار اين نمايشگاه را از نرديک ببينيد.

 

فرشيد پارسي‌کيا شهريور 94

 

با آثاري از:
فرشاد آل‌خميس، صالح تسبيحي، مرتضي خسروي، زرتشت رحيمي، يحيي رويدل، شوآتير، کيانوش غريب‌پور، نفير، اسماعيل قنبري، گلرخ نفيسي
با نگاه دوباره به آثار:
امير اثباتي، وحيد آتشي، آيدين آغداشلو، ضياءالدين جاويد، بزرگ خضرائي، مصطفي رمضاني، بهزاد غريب‌پور، فرشيد مثقالي، اردشير محصص، مرتضي مميز، تلخان ناب‌دل


افتتاحیه‌های همزمان

عضویت در خبرنامه‌ی گالری اینفو

برای اطلاع از برنامه‌ی‌ گالری‌ها و نگارخانه‌ها، تقویم گالری اینفو و ... پست الکترونیک و شماره تلفن همراه خود را وارد کنید:

طراحی، توسعه و پشتیبانی